Het Platform Hernieuwbare Brandstoffen viert zijn jubileum. Tien jaar geleden werd het opgericht om met partijen in de sector na te denken over de rol en positie van hernieuwbare brandstoffen op de lange termijn en wat er aan investeringen nodig is. Een jubileum om trots op te zijn, hoewel de ambitie paradoxaal is: over nóg tien jaar wil het platform zichzelf overbodig hebben gemaakt. “Daarvoor moeten biobrandstoffen en andere hernieuwbare brandstoffen eenvoudigweg worden gezien als een organisch onderdeel van het duurzame energiepalet,” stelt vertrekkend voorzitter John Grin. Patricia Osseweijer, die het stokje van hem overneemt, vult aan: “Er is veel meer opschaling nodig, en een strategie die ook internationaal aanslaat.”
Bij de oprichting van het platform was de sfeer rondom biobrandstoffen vijandig. Johns rol in het doorbreken van die vijandigheid is onmiskenbaar, stelt Patricia. “Hij heeft ervoor gezorgd dat de problematiek en de kansen in de politiek op tafel liggen.” “Ik herinner me nog heel goed het moment dat we intern zeiden: we hebben een fantastisch platform, maar iedereen heeft een hekel aan ons,” blikt Grin lachend terug. Toch wist hij het tij te keren. “In een gepolariseerde situatie, met bij iedereen de hakken in het zand, kreeg hij partijen toch bij elkaar met: jongens, we moeten dit samen oplossen,” aldus Osseweijer.
Een treffend voorbeeld was Grins' rol tijdens het Klimaatakkoord, waarin voorstanders van elektrisch rijden lijnrecht tegenover die van waterstof en biobrandstoffen stonden. Grin verraste iedereen door een stap opzij te doen en biobrandstoffen aan te bieden als tijdelijke oplossing voor emissiereductie, zodat elektrisch rijden kon groeien. Het Platform had berekend dat de ontwikkelde productiecapaciteit daarna, in de post-fossiele economie, zou kunnen voorzien in de grondstoffenbehoefte van de Nederlandse chemische industrie. Deze onverwachte opstelling doorbrak de weerstand en zette een andere, gezamenlijke toon in het beleid.
Waarom stokt de opschaling op landelijk niveau dan toch? Grin ziet de huidige politieke tegenwind als een logisch gevolg van de toename van het gebruik van hernieuwbare energie, in Nederland en wereldwijd. “Als een ontwikkeling opschiet en het spannend wordt, groeit de bedreiging voor de gevestigde orde, en daarmee het verzet.” Volgens hem ligt de oplossing bij de regio.
Om te illustreren waarom een regionale aanpak wél werkt, trekt Osseweijer een parallel met de woningmarkt. “Kijk naar het hele woningprobleem in Nederland,” stelt ze. “Vanuit de overheid proberen we dat landelijk op te lossen met grote regels en Box 3-aanpassingen, maar in de praktijk loopt het daardoor alleen maar erger uit de hand en zit alles vast”. Op kleinschalig niveau blijkt er daarentegen ineens wél van alles mogelijk. Waar landelijke grote veranderingen in weerstand stranden, vind je in de regio juist wél steun en daadkracht om vernieuwing te realiseren.
Een gedecentraliseerd energiesysteem biedt bovendien hét antwoord op zowel geopolitieke onrust als netcongestie. Volgens Grin versterkt een spreiding van energiedragers de veerkracht van de samenleving en lost het de overbelasting van het stroomnet effectiever op. In plaats van elektriciteit eindeloos het land door te slepen, kan overtollige stroom lokaal direct worden omgezet in hernieuwbare brandstoffen (moleculen*). Deze kunnen als batterij worden gebruikt in regionale netwerken voor momenten dat elektriciteit uit zon en wind schaars zijn is, en zijn direct inzetbaar in motoren. Daarnaast zijn ze makkelijker te transporteren naar de zware industrie. Gebeurt dit niet, waarschuwt Osseweijer, dan dreigt de Nederlandse chemische industrie op korte termijn in te storten, waardoor een cruciale pijler voor de brandstoffenproductie verdwijnt.
De blik reikt echter verder dan Nederland. Niet alleen omdat brandstoffen nu eenmaal in een internationale markt verhandeld worden, maar ook omdat strategische samenwerking de productie van hernieuwbare brandstoffen ten goede komt. Bovendien is dat waardevol voor andere mondiale vraagstukken, zoals water- en voedselzekerheid.
Door strategische allianties met koplopers als Brazilië en India streeft het platform naar een mondiale synergie tussen water, energie en voedsel. “Brazilië heeft vijftig jaar geleden al een transitie meegemaakt en heeft ongelooflijk veel kennis en ervaring,” vertelt Osseweijer. Omdat de wereldwijde landbouw onduurzaam is, levert de inzet van biomassa en de lokale toepassing van nuttige bijproducten zoals biochar een mes op dat aan meerdere kanten snijdt. Het levert duurzame brandstof op, én het herstelt gedegradeerde gronden. Grin benadrukt de impact hiervan: “Via de brandstofvraag kun je lokaal waardevolle, duurzame ecosystemen stimuleren. Dit raakt een heel andere politieke agenda, namelijk het voorkomen van massale klimaatmigratie.” Voor Osseweijer is dit de mooiste missie voor de komende jaren. “Om die synergie te vinden en samen oplossingen te creëren op basis van gedeelde waarden... daar word ik heel blij van,” besluit ze.
Elektriciteit is moeilijk over lange afstanden te vervoeren. Hernieuwbare brandstoffen, in deze context ook wel moleculen genoemd, bieden daarvoor een oplossing: ze zetten overtollige stroom om in een vorm die goed opgeslagen en vervoerd kan worden, bijvoorbeeld naar de zware industrie die niet direct op elektriciteit kan overschakelen. Zo gaat duurzame elektriciteit niet verloren bij een vol stroomnet, maar komt hij alsnog op de juiste plek terecht.
Deze gedachte is ook de kern van onze nieuwste campagne: de beste brandstof bestaat al, het publiek moet hem alleen nog kiezen. Moleculen laten zien wat dat in de praktijk betekent: energie die er lokaal al is, verbinden aan een lokale vraag
Discover this and other problematics across the Netherlands in our latest campaign
ONTDEK MEER
